У наш час сучасных тэхналогій, калі дзяцей з ранніх гадоў акружаюць усемагчымыя гаджэты, інтэрактыўныя цацкі, асабліва важна захаваць сувязь пакаленняў і памяць аб мінулым. Прычым выклікаць цікавасць неабходна яшчэ ў дашкольным узросце. У Вялікамалешаўскім дзіцячым садку № 1 да вырашэння гэтай задачы падыйшлі творча і нетыпічна: тут стварылі сапраўдны міні-музей народнага быту «Водгук мінулага». Карэспадэнт «НП» пабываў у гэтым утульным куточку
даўніны і даведаўся, як ён дапамагае ў выхаванні дашкалят.
Міні-музей быў створаны амаль 10 гадоў таму і, можна сказаць, арганізоўваўся крок за крокам. Гэта была агульная ініцыятыва калектыву, якую падтрымалі бацькі выхаванцаў.
– Наш міні-музей дазваляе выхаванцам наглядна ўявіць жыццё сваіх продкаў, – гаворыць загадчык садка Іна Кузьміч. – Хто, калі не мы, пакіне гэтую памяць для нашых дзетак? Таму мы і надалі такую ўвагу гэтаму кірунку ў рабоце. Хацелася арганізаваць жывую прастору, дзе хлопчыкі і дзяўчынкі маглі б дакрануцца да гісторыі рукамі. Для дзяцей такая абстаноўка, дзе ўсё можна патрымаць у руках, 90 працэнтаў поспеху ў пазнанні навакольнага свету.
Галоўнымі мэтамі міні-музея стала патрыятычнае выхаванне і знаёмства з выто-камі роднай культуры. Перад работнікамі дзіцячага сада стаяла няпростая задача: дзе ўзяць экспанаты? На дапамогу прыйшлі і бацькі, і аднавяскоўцы, і доўгажыхары населенага пункта. Менавіта яны падзяліліся тымі самымі «скарбамі»: расшытымі руш-нікамі, наметкамі, драўлянымі лыжкамі, гліняным посудам і нават сапраўднымі вілкамі, чапялой, якімі даставалі чыгункі з печы.
У невялікім памяшканні створана «карцінка» мінулага, сабраны прадметы быту і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва: засланы ложак, бабулін куфар, яркі вытканы дыван на сцяне. Тут можна пазнаёміцца з такімі экспанатамі, як маслабойка, начоўкі, лапці, дзяруга, гарлач, збан, вугальны прас, керасінавая лямпа, дзежка, качалка, таўкач і многае іншае. Нават ручны ткацкі станок з неабходнымі прыладамі, якія раней былі амаль што ў кожным доме, у міні-музеі знайшоў сваё месца.
– Гэта – часалка для льну, а вось гэта – верацяно, – знаёміць з экспанатамі Іна Вітальеўна. – Ёсць яшчэ і мялка – прылада для змягчэння матэрыялу. Здзіўляешся, калі ўяўляеш колькі працы ўкладвалася ў стварэнне гэтых рэчаў. У будучыні плануем навучыцца ткацкай справе.
У гэтым куточку ёсць рушнікі, якія зроблены ў 1954 годзе, вышытыя карціны – у 1918-1920 гадах, народныя касцюмы прыкладна гэтага ж часу. Кожная рэч захоўвае сваю гісторыю.
– А што такое рубель, ведаеце? – пытаецца Іна Кузьміч.
– Напэўна, гэта грашовая адзінка, – спрабую адказаць на пытанне.
– Не зусім так. Рубель – гэта драўляны брусок з папярэчнымі жолабамі для прасавання бялізны. Ім карысталіся ў 60-ых гадах мінулага стагоддзя, – тлумачыць суразмоўца.
Па словах Іны Кузьміч, выхаванцы садка праяўляюць інтарэс да прадметаў мінулага, а найбольшую цікавасць у дзетвары выклікае калыска з немаўляткам. У музеі дзецям прадастаўляецца магчымасць выступіць у якасці эксурсавода і правесці невялікі агляд па экспазіцыі. У працэсе такой дзейнасці ў выхаванцаў удасканальваецца маўленне, папаўняецца слоўнікавы запас, фарміруецца каштоўнаснае стаўленне да роднай мовы і жаданне размаўляць на ёй.
– Усе музейныя заняткі работнікі ўстановы імкнуцца зрабіць займальнымі, – дадае Іна Вітальеўна. – Першапачаткова дзеці знаёмяцца з прадметамі быту, іх назвамі і прызначэннем, потым – з гісторыяй прадмета і яго ўзнікненнем. Пры гэтым ўвагу дзяцей акцэнтуем на тагачасным ладзе жыцця. Выхаванцы атрымліваюць практычныя навыкі і ўяўленне аб хатняй працы.
А што думаюць самі дзеці аб творчым куточку? Выхаванцы садка Васілій Андрэйкавец, Вікторыя Олех, Аліна Карпава, Яна Васюхневіч і Цімафей Дземка шчыра падзяліліся, што ў музей яны заўсёды прыходзяць з здавальненнем, бо «тут вельмі цікава і можна усё разгледзець». Тут праходзяць і гульні, і тэматычныя заняткі, і экскурсіі. Маленькія наведвальнікі, як і мае быць, задаюць безліч пытанняў: «А як гэта называецца? Для чаго яно прымянялася?» – і атрымліваюць ад старэйшых вычарпальныя адказы.
– Безумоўна, вывучэнне народнай творчасці і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, звычаяў і традыцый свайго народа – працэс няпросты і працяглы, які можа доўжыцца ўсё жыццё, – кажа Іна Кузьміч. – Але сродкі музейнай педагогікі ў дашкольнай установе дапамагаюць зрабіць яго яркім, радасным, захапляючым, вучаць дзяцей быту мінулых часоў, мастацтву, любові да роднай мовы і культурнай спадчыны роднай краіны.
Дарэчы, міні-музей «Водгук мінулага» не аднойчы станавіўся пераможцам раённага конкурсу сярод міні-музеяў. На гэтым тыдні, які прысвечаны Міжнароднаму дню роднай мовы, кожны дзень праводзіліся тэматычныя мерапрыемствы з выхаванцамі. Гэта яскравы прыклад таго, як невялічкая ініцыятыва можа ператварыцца ў важную справу па захаванні традыцый нашых бабуль і дзядуль. Што й казаць: пакуль юнае пакаленне будзе шанаваць, берагчы, ставіцца з павагай да мінулага, наша гісторыя будзе мець працяг. Ці можа быць інакш?..
Святлана МАРОЗ
Фота аўтара
